Ağır ceza mahkemeleri, kanunda ağır hapis cezası öngörülen suçlara bakan ve bir başkan ile iki üyeden oluşan toplu mahkemelerdir. Kasten öldürme, yağma, nitelikli dolandırıcılık, uyuşturucu madde ticareti, cinsel suçlar, örgüt suçları ve ağır yaralama gibi dosyalar bu mahkemelerde görülür. Bu dosyalarda tutuklama sıklıkla gündeme gelir, ceza miktarları yüksektir ve kanun yolu aşaması çoğu zaman Ankara’daki Yargıtay ceza dairelerinde sona erer. Şüpheli ya da sanığın savunma hakları kadar, suçtan zarar görenin davaya katılma hakkı da bu alanın bir parçasıdır.
Bu alandaki başlıca konular
- Kolluk ve savcılıkta ifade sırasında müdafilik, gözaltı süreçleri
- Tutuklama, adli kontrol ve el koyma kararlarına itiraz; tahliye talepleri
- Ağır ceza ve asliye ceza mahkemelerinde sanık müdafiliği
- Mağdur ve suçtan zarar gören vekilliği; kamu davasına katılma
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme ve seçenek yaptırımlar
- İstinaf ve Yargıtay temyiz başvuruları, infaz hesaplamaları
Soruşturma evresi: ifade ve müdafi
Şüpheli olarak ifadeye çağrılan kişiye hakkındaki suçlama anlatılır; susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkı hatırlatılır. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, şüpheli istemese bile ifade ve sorgu sırasında barodan müdafi görevlendirilir. İfade tutanağı imzalanmadan önce dikkatle okunmalı, yanlış yazılan kısımların düzeltilmesi istenmelidir.
Soruşturma sonunda savcılık ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenler. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına karşı suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir.
Tutuklama ve adli kontrol
Tutuklama, kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve kaçma ya da delilleri karartma şüphesi gibi bir tutuklama nedeninin bulunması hâlinde başvurulabilecek bir koruma tedbiridir; ölçülü olmalıdır ve adli kontrolün yetersiz kalacağı durumlarda uygulanır. Tutuklama kararlarına karşı itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
Tutukluluk devam ederken soruşturma evresinde en geç otuzar günlük sürelerle, kovuşturmada ise her duruşmada ve gerektiğinde duruşmalar arasında tutukluluğun devamı incelenir. Bu incelemelerde yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü ya da konutu terk etmeme gibi adli kontrol tedbirlerinin yeterli olup olmayacağı somut gerekçelerle tartışılmalıdır.
İstinaf ve Yargıtay temyizi
İlk derece mahkemesinin hükmüne karşı istinaf, bölge adliye mahkemesi kararına karşı ise kanunun izin verdiği hâllerde temyiz yoluna gidilir. Her ikisinin süresi de hükmün açıklanmasından, sanığın yokluğunda verilmişse tebliğinden itibaren iki haftadır. On yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerde Yargıtay, uygun görürse incelemeyi duruşmalı yapabilir.
Bölge adliye mahkemesi delilleri yeniden değerlendirebilirken Yargıtay kural olarak hukuki denetim yapar. Bu nedenle istinaf dilekçesinde maddi olayın ve delillerin tartışılması, temyiz dilekçesinde ise hukuka aykırılıkların açıkça gösterilmesi önem taşır.
İlk adımlar
- İfadeye çağrıldıysanız çağrının hangi sıfatla (şüpheli, tanık, mağdur) yapıldığını öğrenin; şüpheli olarak ifade verirken avukat isteme hakkınız vardır.
- Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır.
- Hükme karşı istinaf ve temyiz süresi, hükmün açıklanmasından ya da tebliğinden itibaren iki haftadır.
Sık sorulan sorular
Ağır ceza davasında avukat zorunlu mu?
Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlardan yapılan yargılamalarda sanığın müdafii yoksa, istemi aranmaksızın barodan müdafi görevlendirilir. Sanık kendi seçtiği avukatla da savunulabilir.
Tutuklu yakınım için ne kadar sürede itiraz edilmeli?
Tutuklama kararına karşı itiraz süresi, kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. Süre geçse bile tutukluluğun devamı her zaman incelenebilir ve tahliye talebinde bulunulabilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması nedir?
İki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına hükmedilen ve kanundaki diğer koşulları taşıyan sanık hakkında, hükmün açıklanması beş yıllık denetim süresi boyunca geri bırakılabilir. Bu süre kasıtlı yeni bir suç işlenmeden geçirilirse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer.


