İçeriğe geç
0 (536) 993 09 56

Ceza, idare ve kamu hakları

Şehitlik ve gazilik davaları

Vazife ve harp malullüğünün tespiti, şehit yakınlarına nakdi tazminat ve aylık bağlanması, kamuda istihdam hakkı, malul gazi statüsü ve bu taleplerin reddine karşı açılan davalar.

Gökyüzünde dalgalanan Türk bayrağı

Görevi sırasında ya da görevi nedeniyle hayatını kaybeden veya malul kalan askerler, kolluk görevlileri, korucular, diğer kamu görevlileri ve kanunda sayılan siviller için mevzuat; nakdi tazminat, aylık, emekli ikramiyesi, sağlık, konut ve kamuda istihdam gibi haklar öngörür. Bu hakların doğması çoğu zaman olayın vazife ya da harp malullüğü kapsamında kabul edilmesine bağlıdır. Olayın görevle bağlantısının kurulamadığı gerekçesiyle verilen ret kararları, eksik hesaplanan aylık ve tazminatlar ile istihdam hakkının tanınmaması, idari yargıda dava konusu yapılabilir.

Bu alandaki başlıca konular

  • Vazife ve harp malullüğünün tespiti, ret kararlarına karşı dava
  • 2330 sayılı Kanun kapsamında nakdi tazminat ve aylık bağlanması
  • 3713 sayılı Kanun’un 21. maddesindeki aylık, ikramiye, konut ve sağlık hakları
  • Şehit yakınları, gaziler ve terör mağdurları için kamuda istihdam hakkı başvuruları
  • Malul gazi statüsü ve malullük derecesine ilişkin itirazlar
  • İdareye karşı maddi ve manevi tazminat (tam yargı) davaları

Vazife malullüğü: haklar nereden doğar?

5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre kamu görevlisinin malullüğü; vazifesini yaptığı sırada, idaresince görevlendirildiği başka bir kamu işini yaparken, kurumunun menfaatini korumak amacıyla bir iş yaparken, idarece sağlanan taşıtla işe gidip gelirken ya da iş yerinde meydana gelen bir kazadan doğmuşsa vazife malullüğü hükümleri uygulanır. Görev sırasında hayatını kaybeden kişinin yakınlarına tanınan hakların temeli de çoğu zaman bu nitelendirmedir.

Malullük; keyif verici madde kullanımından, mevzuat ve emir dışında hareket etmekten, yasak fiillerden, intihara teşebbüsten ya da menfaat sağlama veya zarar verme amacından doğmuşsa vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz. Uygulamadaki uyuşmazlıkların büyük bölümü, olayın bu istisnalardan birine girip girmediği ve görevle bağlantısının kurulup kurulamayacağı noktasında çıkar. Olay, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç on beş iş günü içinde bildirilir; bu bildirimi sigortalı veya hak sahipleri de yapabilir. Süresinde bildirilmeyen olaylarda da sonradan yapılacak bildirim üzerine, zamanaşımı hükümleri gözetilerek aylık bağlanabilir.

Nakdi tazminat ve aylık

2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun; iç güvenlik ve asayişin korunması, kaçakçılığın önlenmesi, trafik ve yol güvenliği, tutuklu ve hükümlü nakli, patlayıcı maddelerin imhası ve orman yangınlarının söndürülmesi gibi görevlerde bulunanları, bu görevlerde güvenlik kuvvetlerine yardımcı olan sivilleri ve bu nedenle saldırıya uğrayan yakınlarını kapsar. Bu kişilerin ölümü hâlinde kanuni mirasçılarına en yüksek Devlet memuru brüt aylığının yüz katı tutarında nakdi tazminat ödenir; engellilik ve yaralanma hâllerinde tazminat, derecesine göre belirlenir.

3713 sayılı Kanun’un 21. maddesine göre görevleri nedeniyle terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen veya hayatını kaybeden kamu görevlileri hakkında 2330 sayılı Kanun uygulanır. Ayrıca malul olanlarla ölenlerin dul ve yetimlerine bağlanacak aylık, görevdeki emsallerinin aylığından az olamaz; otuz yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir; kamu konutundan on yıl süreyle kira ödemeden yararlanma ya da kira yardımı ve kamu hastanelerinde tedavi hakkı tanınır.

Kamuda istihdam hakkı

3713 sayılı Kanun’un ek 1. maddesi; harp veya vazife malulü sayılanlar ile bu nedenlerle hayatını kaybedenlerin yakınlarına, terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybeden veya engelli hâle gelen sivillere kamu kurumlarında istihdam hakkı tanır. Hak sahipliği ilgili bakanlıkça belirlenir ve atama teklifleri kura usulüyle yapılır. Hayatını kaybeden askerî personel ve kolluk görevlilerinin yakınlarından, kanundaki sıraya göre toplam iki kişi; malullerde ise kendileri ya da bir yakınları olmak üzere bir kişi bu haktan yararlanabilir.

Atanacak kişinin, sınav şartı dışında kadronun gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekir. Başkasının bakımına muhtaç derecede engelli olanlar, zaten kamu kurumlarında görev yapanlar ve olaydan sonra bu kurumlardaki görevinden ayrılanlar istihdam hakkından yararlanamaz. Hak sahipliğinin reddi veya sıralamaya ilişkin işlemler idari işlem niteliğindedir; bunlara karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Malul gazi statüsü ve malullük derecesi

2847 sayılı Kanun’a göre malul gazi; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından, sınırları korumak ve güvenliği sağlamak göreviyle harpte ya da terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenlerdir. Harbe fiilen katılanlar ise muharip gazi olarak tanımlanır.

Terör eylemi nedeniyle yaralanan ancak mevzuatına göre malul sayılmadığı için aylık bağlanamayan kişilere, talepleri üzerine yapılacak derece tespitine göre ayrıca aylık bağlanabilir (3713 s. Kanun ek m. 3). Bu nedenle sağlık kurulu raporlarında belirlenen malullük derecesi, hem aylığın hem de diğer hakların kapsamını doğrudan etkiler; rapora ve buna dayanan işleme itiraz yolu açıktır.

İlk adımlar

  1. Olayın tarihini, yerini ve görevle bağlantısını gösteren tutanak, rapor ve yazışmaların örneklerini toplayın.
  2. Vazife malullüğüne sebep olan olay, Sosyal Güvenlik Kurumuna en geç on beş iş günü içinde bildirilmelidir; bu bildirimi sigortalı veya hak sahipleri de yapabilir.
  3. Ret kararının size tebliğ edildiği tarihi not edin; idari yargıda dava açma süresi kural olarak altmış gündür.
Yasal süre (son gün)İtiraz, istinaf, temyiz ve dava sürelerinin son günü; adli tatil dahil.Yasal ve ticari faizDönem dönem değişen yasal faiz ve avans faizi oranlarıyla.Dava ve icra harçlarıBaşvurma, peşin, karar ve tahsil harçları 2026 tarifesiyle.

Sık sorulan sorular

Vazife malullüğü talebim reddedildi; ne yapabilirim?

Ret işleminin gerekçesi incelenmeli, olayın görevle bağlantısını gösteren tutanak, ifade ve raporlar bir araya getirilmelidir. Askerî personel ve kamu görevlilerine ilişkin ret işlemlerine karşı, tebliğden itibaren kural olarak altmış gün içinde idari yargıda dava açılabilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre görevli yargı yeri ayrıca belirlenir.

Şehit yakınlarının istihdam hakkından kimler yararlanır?

Hayatını kaybedenin eşi veya çocuklarından biri ile anne, baba veya kardeşlerinden biri olmak üzere toplam iki kişi yararlanır; eş veya çocuk yoksa ya da yakınlar bu hakkı kullanmazsa kanundaki sıraya göre diğer yakınlar devreye girer.

Aylık bağlanması, idareye karşı tazminat davası açmaya engel mi?

Bağlanan aylık ve ödenen nakdi tazminat, idarenin hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluğu nedeniyle maddi ve manevi tazminat istenmesini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak yapılan ödemeler maddi tazminatın hesabında dikkate alınabilir. İdari eylemlerden doğan zararlarda önce idareye başvurulur.

Makaleler

Konuyla ilgili yazılar

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla, yüz yüze ya da çevrim içi yapılır. Büro Ankara’dadır; Türkiye’nin her yerindeki yargı mercilerinde dosya takip edilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi