İcra ve iflas hukuku, alacaklının alacağını devlet gücüyle tahsil etmesini sağlayan, borçluyu da hukuka aykırı takiplere ve ölçüsüz hacizlere karşı koruyan kurallardan oluşur. Alacaklı açısından doğru takip yolunun seçilmesi ve borçlunun malvarlığının zamanında araştırılması; borçlu açısından ise ödeme emrine süresinde ve doğru gerekçeyle itiraz edilmesi ile haczedilemeyecek malların korunması önemlidir. Bu alandaki süreler çok kısadır ve çoğu zaman günlerle ölçülür.
Bu alandaki başlıca konular
- İlamlı, ilamsız ve kambiyo senetlerine dayalı takipler
- Ödeme emrine itiraz ve icra mahkemesine şikâyet
- İtirazın iptali ve itirazın kaldırılması
- Maaş haczi ve haczedilmezlik şikâyeti
- Menfi tespit ve istirdat davaları
- İhalenin feshi, istihkak ve sıra cetveline itiraz
Ödeme emrine itiraz
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir; süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Kambiyo senetlerine dayalı takipte ise itiraz ve şikâyet süresi beş gündür ve itirazlar icra mahkemesine yapılır; bu takiplerde itiraz kendiliğinden takibi durdurmaz.
İtirazda borcun tamamına mı, bir kısmına mı, yoksa yalnızca faize mi itiraz edildiğinin açıkça belirtilmesi gerekir. İmzaya itiraz edilmek isteniyorsa bunun ayrıca ve açıkça yazılması zorunludur.
Maaş haczi ve haczedilmezlik
Maaş ve ücretler, borçlu ile ailesinin geçinmesi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczedilebilir; haczedilecek kısım maaşın dörtte birinden az olamaz. Nafaka alacakları için bu sınır uygulanmaz. Birden fazla haciz varsa sonraki haciz, öncekinin bitmesini bekler.
Borçlunun ve ailesinin kullanımı için zorunlu ev eşyası, mesleği için gerekli araç ve gereçler ile kanunda sayılan diğer mallar haczedilemez. Haczedilemeyecek bir mal ya da maaşın sınırı aşan kısmı haczedildiyse, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
İtirazın iptali ve menfi tespit
Borçlunun itirazıyla duran takibe devam edebilmek için alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir. İtirazın haksız olduğu anlaşılırsa borçlu, alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
Borçlu olmadığını düşünen kişi takipten önce ya da takip sırasında menfi tespit davası açabilir; borç olmadığı hâlde ödeme yapmak zorunda kaldıysa, ödemeden itibaren bir yıl içinde istirdat davasıyla ödediğini geri isteyebilir.
İlk adımlar
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini not edin; ilamsız takipte itiraz süresi yedi, kambiyo senedine dayalı takipte beş gündür.
- Haczedilemeyecek bir mal ya da maaşın tamamı haczedildiyse icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
- Alacaklıysanız sözleşme, fatura, senet ve banka dekontlarını vade tarihleriyle birlikte toplayın.
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine itiraz süresini kaçırdım; ne olur?
Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilebilir. Bundan sonra borçlu olunmadığı menfi tespit davasıyla ileri sürülebilir; zorunlu bir sebeple itiraz edilemediyse gecikmiş itiraz yolu ayrıca değerlendirilir.
Maaşımın tamamı haczedilebilir mi?
Hayır. Nafaka alacakları dışında maaşın dörtte birinden az olmamak üzere ve borçlunun geçimi için gerekli kısım ayrılarak haciz yapılır. Sınırı aşan haciz için icra mahkemesine şikâyette bulunulabilir.
Banka hesabımdaki paraya haciz konulabilir mi?
Banka hesaplarındaki paralar kural olarak haczedilebilir. Ancak hesaba yatan maaş, emekli aylığı ya da sosyal yardım gibi korunan ödemelerin niteliği, haczin sınırları bakımından ayrıca değerlendirilir.


