Bir kişinin ölümüyle mirası, kanuni ya da atanmış mirasçılarına bütün olarak geçer. Mirasçılar kim olduğunu mirasçılık belgesiyle gösterir; tereke paylaşılıncaya kadar mallar üzerinde elbirliğiyle sahiptirler. Mirasbırakan sağlığında vasiyetname düzenlemiş ya da mallarını devretmiş olabilir; bu tasarrufların saklı paylı mirasçıların haklarını zedeleyip zedelemediği ve terekenin borca batık olup olmadığı miras dosyalarında ilk incelenen konulardır.
Bu alandaki başlıca konular
- Mirasçılık belgesi ve tereke tespiti
- Mirasın reddi ve terekenin borca batıklığının tespiti
- Saklı payı zedelenen mirasçılar için tenkis davası
- Vasiyetnamenin açılması, tenfizi ve iptali
- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davaları
- Ortaklığın giderilmesi ve miras paylaşımı
Mirasçılık belgesi ve mirasın reddi
Mirasçılık belgesi noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır; tapu, banka ve araç işlemleri bu belgeyle yürür. Mirasbırakanın borçlarının mallarından fazla olması ihtimali varsa, yasal mirasçılar ölümü öğrendikleri tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanda bulunarak mirası reddedebilir.
Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Süre içinde ret yapılmazsa miras kayıtsız şartsız kazanılmış olur; bu nedenle borçların araştırılması vakit kaybetmeden yapılmalıdır.
Saklı pay ve tenkis
Mirasbırakan, mallarının bir kısmı üzerinde vasiyetname ya da sağlararası kazandırmalarla serbestçe tasarruf edebilir; ancak kanun bazı mirasçılara dokunulamayan bir pay ayırır. Saklı pay, altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı, altsoy ya da ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür.
Saklı payı zedelenen mirasçı, tenkis davasıyla tasarrufların saklı payı karşılayacak ölçüde indirilmesini isteyebilir. Dava, saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda ölümden itibaren on yıl içinde açılmalıdır.
Ortaklığın giderilmesi
Mirasçılar terekeyi aralarında anlaşarak paylaşabilir; anlaşma sağlanamazsa her mirasçı, sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Mahkeme, malların aynen bölünmesi mümkün değilse satış yoluyla ortaklığın giderilmesine ve satış bedelinin paylar oranında dağıtılmasına karar verir.
Paylı ya da elbirliği mülkiyetine konu taşınır ve taşınmazlara ilişkin ortaklığın giderilmesi davalarında, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk aşamasında taşınmazların değerleri ve paylaşım seçenekleri üzerinde uzlaşma sağlanması, uzun süren satış sürecinin önüne geçebilir.
İlk adımlar
- Mirasçılık belgesini noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alın; tapu ve banka işlemleri bu belgeyle yürür.
- Terekenin borçlu olduğu biliniyorsa mirası reddetme süresi, ölümün öğrenilmesinden itibaren üç aydır.
- Saklı payınızı zedeleyen bir tasarruf varsa tenkis davası, öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Kardeşlerin saklı payı var mı?
Hayır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında yürürlüğe giren değişiklikle kaldırılmıştır. Saklı paylı mirasçılar altsoy, ana-baba ve sağ kalan eştir.
Babamın borçları bana geçer mi?
Mirası reddetmeyen mirasçılar, mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumlu olur. Borçların varlığı biliniyorsa ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde mirasın reddi değerlendirilmelidir.
Vasiyetname hangi durumlarda iptal edilir?
Mirasbırakanın tasarruf ehliyetinin bulunmaması, iradesinin yanılma, aldatma ya da korkutma ile sakatlanması, vasiyetnamenin şekil kurallarına uyulmadan düzenlenmesi veya içeriğinin hukuka ya da ahlaka aykırı olması hâllerinde iptal davası açılabilir.


