Tapu sicili, taşınmaz üzerindeki hakları gösteren resmî kayıttır ve sicile iyiniyetle güvenerek hak kazanan kişiler korunur. Bununla birlikte, sicildeki kaydın hukuka aykırı bir işleme dayanması hâlinde gerçek hak sahibi, tapu iptal ve tescil davasıyla kaydın düzeltilmesini isteyebilir. Mirastan mal kaçırmak amacıyla yapılan görünüşte satışlar, vekilin yetkisini kötüye kullanarak yaptığı devirler, ehliyetsiz kişilerin işlemleri ve sahte belgelerle yapılan tescil işlemleri bu davaların başlıca konularıdır.
Bu alandaki başlıca konular
- Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davaları
- Vekâletin kötüye kullanılmasına dayalı tapu iptali
- Ehliyetsizlik, hata, hile ve korkutma nedeniyle iptal
- Satış vaadi sözleşmesine dayalı tescil davaları
- Önalım (şufa) davaları
- Dava süresince ihtiyati tedbir ve tapuya şerh talepleri
Muris muvazaası
Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışlamak istediği hâlde tapuda satış gibi göstererek devretmesine muris muvazaası denir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bu tür devirler, mirasçılar tarafından açılacak tapu iptal ve tescil davasıyla geçersiz kılınabilir.
Bu dava için kanunda bir süre öngörülmemiştir. Mahkeme; satış bedelinin ödenip ödenmediğini, taşınmazın değeri ile gösterilen bedel arasındaki farkı, mirasbırakanın satış için makul bir nedeni olup olmadığını ve taraflar arasındaki ilişkiyi birlikte değerlendirir.
Vekâletin kötüye kullanılması
Vekil, vekâlet verenin yararına ve onun iradesine uygun davranmakla yükümlüdür. Vekilin, taşınmazı değerinin çok altında bir bedelle ya da kendisiyle iş birliği yapan bir kişiye devretmesi hâlinde, vekâlet veren tapu kaydının iptalini isteyebilir. Alıcının vekille el ve iş birliği içinde olduğunun ya da kötüniyetli olduğunun ispatı bu davalarda belirleyicidir.
Dava sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesini önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir kararı istenmesi ve bu kararın tapuya şerh verilmesi önemlidir.
Satış vaadi ve önalım
Taşınmaz satış vaadi sözleşmesinin geçerli olması için noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir. Vaat eden, sözleşmeye rağmen tapuda devir yapmazsa, bedeli ödemiş olan alıcı tescil davası açabilir. Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde de aynı şekil koşulu aranır.
Paylı mülkiyette bir paydaşın payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir. Bu hak, satışın hak sahibine bildirilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde satıştan itibaren iki yıl içinde dava açılarak kullanılır.
İlk adımlar
- Taşınmazın tapu kaydını ve geçmişe dönük satış işlemlerini (akit tablosu) tapu müdürlüğünden isteyin.
- Dava sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmemesi için ihtiyati tedbir istenebilir.
- Satış bedelinin ödenip ödenmediğini gösteren banka kayıtlarını ve tanıkları belirleyin.
Sık sorulan sorular
Tapu iptal davası için süre var mı?
Dayanılan sebebe göre değişir. Muris muvazaasına dayanan davalar süreye bağlı değildir; hata, hile ve korkutma gibi irade sakatlıklarında ise kanundaki süreler işler. Bu nedenle davanın hangi sebebe dayandığı başta belirlenmelidir.
Dava sürerken taşınmaz satılırsa ne olur?
Taşınmaz iyiniyetli üçüncü kişiye devredilirse iptal imkânı zorlaşabilir. Bunu önlemek için dava açılırken ihtiyati tedbir istenmeli ve tedbir kararı tapuya şerh verilmelidir.
Adi yazılı satış sözleşmesiyle tapu alabilir miyim?
Taşınmaz satışı ve satış vaadi resmî şekle tabidir; adi yazılı sözleşme bu yönden geçersizdir. Ancak ödenen bedelin iadesi gibi talepler ayrıca değerlendirilebilir.


