Tapu İptal ve Tescil
Tapu İptal ve Tescil Davası: Muris Muvazaası, Vekâletin Kötüye Kullanılması ve Diğer Sebepler
Tapu iptal ve tescil davasının sebepleri, muris muvazaasında ispat ölçütleri, vekâletin kötüye kullanılması, ehliyetsizlik ve irade sakatlıkları, ihtiyati tedbir ve tapuya şerh.
Kısaca
- Tapu kaydı hukuka aykırı bir işleme dayanıyorsa, gerçek hak sahibi kaydın iptalini ve adına tescili isteyebilir.
- Muris muvazaasına dayanan davalar süreye bağlı değildir.
- Dava açılırken ihtiyati tedbir istenmesi ve tapuya şerh verilmesi, taşınmazın elden çıkarılmasını önler.
Tapu sicili kamuya açık ve güvenilir bir kayıttır; bu nedenle tapudaki kayda güvenerek iyiniyetle hak kazanan kişiler korunur. Ancak kayıt, gerçek iradeye ya da hukuka aykırı bir işleme dayanıyorsa, gerçek hak sahibi tapu iptal ve tescil davasıyla sicilin düzeltilmesini isteyebilir. Bu davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür ve çoğu zaman bilirkişi incelemesi, keşif ve tanık dinlenmesini gerektirir.
Muris muvazaası
Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla bir taşınmazı gerçekte bağışlamak istediği hâlde tapuda satış gibi göstererek devretmesine muris muvazaası denir. Yargıtay’ın 1 Nisan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca, bu tür bir devirden zarar gören mirasçılar, muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açabilir.
Mahkeme, mirasbırakanın gerçek amacını belirlemek için şu ölçütleri değerlendirir:
- Satış bedelinin gerçekten ödenip ödenmediği ve alıcının ödeme gücü,
- Taşınmazın gerçek değeri ile tapuda gösterilen bedel arasındaki fark,
- Mirasbırakanın satışa ihtiyacı olup olmadığı,
- Mirasbırakan ile alıcı arasındaki yakınlık ve diğer mirasçılarla ilişkileri,
- Yörenin âdetleri ve tanık beyanları.
Bu dava için kanunda süre öngörülmemiştir. Davacı mirasçı, kendi miras payı oranında iptal ve tescil isteyebilir.
Vekâletin kötüye kullanılması
Vekâletname ile taşınmaz satışına yetkili kılınan vekil, vekâlet verenin yararına ve iradesine uygun davranmakla yükümlüdür. Vekilin taşınmazı değerinin çok altında bir bedelle, kendisine ya da yakınına veya iş birliği içinde olduğu bir kişiye devretmesi hâlinde vekâlet veren, tapu kaydının iptalini isteyebilir. Bu davalarda alıcının vekille el ve iş birliği içinde olduğu ya da vekilin yetkisini kötüye kullandığını bildiği veya bilmesi gerektiği ispatlanmalıdır.
Ehliyetsizlik ve irade sakatlıkları
Satış tarihinde ayırt etme gücünden yoksun olan bir kişinin yaptığı devir geçersizdir. Bu iddia, sağlık kayıtları, hastane raporları ve gerektiğinde Adli Tıp Kurumundan alınacak raporla ispatlanır. Esaslı yanılma, aldatma ya da korkutma ile yapılan devirlerde ise kanunda öngörülen süreler içinde sözleşmeyle bağlı olunmadığının bildirilmesi ve dava açılması gerekir.
İhtiyati tedbir ve tapuya şerh
Dava sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devredilmesi, iyiniyetli üçüncü kişinin korunması nedeniyle iptal imkânını ortadan kaldırabilir. Bu nedenle dava dilekçesinde ihtiyati tedbir istenmeli ve verilen tedbir kararının tapu kaydına şerh edilmesi sağlanmalıdır. Tedbir kararı için mahkeme teminat isteyebilir.
Sık sorulan sorular
Satış işlemine ait belgeleri nereden alabilirim?
Taşınmazın geçmiş işlemlerine ait akit tabloları ve tapu kayıtları, mirasçılık belgesiyle birlikte tapu müdürlüğünden istenebilir; dava açıldıktan sonra mahkeme de bu kayıtları getirtir.
Tapu iptal davasında arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Tapu iptal ve tescil davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında sayılmamıştır; ancak paylı mülkiyetteki taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi talebi gibi bağlantılı uyuşmazlıklarda arabuluculuk şartı aranabilir.
Dava masrafı nasıl belirlenir?
Tapu iptal ve tescil davalarında harç, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanır. Bu nedenle davanın değeri belirlenirken güncel değer araştırması yapılmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


