Bir markanın, bir buluşun, bir ürün tasarımının ya da bir fotoğraf, metin, yazılım veya müzik eserinin ekonomik değeri, çoğu zaman onu ortaya koyan kişinin ya da şirketin en önemli varlığıdır. Sınai mülkiyet hakları, yani marka, patent, faydalı model ve tasarım, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ile; eser sahibinin hakları ise 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunur. Tescil başvuruları Ankara’daki Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından incelenir ve Kurum kararlarına karşı açılan davalar Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülür.
Bu alandaki başlıca konular
- Marka araştırması, başvuru ve tescil süreçlerinin takibi
- Bültende yayımlanan başvurulara itiraz ve Kurum kararlarına karşı itiraz
- Türk Patent ve Marka Kurumu kararlarına karşı iptal davaları
- Marka, patent ve tasarım hakkına tecavüzün tespiti, önlenmesi ve tazminat
- Telif hakkı ihlallerinde ihtar, tespit ve tazminat davaları
- Lisans, devir, iş birliği ve gizlilik sözleşmeleri
Marka başvurusu ve itiraz
Bir işaretin marka olarak tescil edilebilmesi için bir teşebbüsün mal ya da hizmetlerini diğerlerinden ayırt edebilmesi ve sicilde açıkça gösterilebilmesi gerekir. Başvuru, Kurum tarafından şekil ve mutlak ret nedenleri yönünden incelendikten sonra Resmî Marka Bülteninde yayımlanır. Yayımlanan başvuruya, önceki hak sahipleri iki ay içinde yazılı ve gerekçeli olarak itiraz edebilir; itiraz ücreti de bu süre içinde ödenmelidir.
Tescil edilen markanın koruma süresi başvuru tarihinden başlayarak on yıldır ve on yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir. Tescilden sonra beş yıl boyunca haklı bir neden olmaksızın kullanılmayan markalar, talep üzerine iptal edilebilir.
Marka ve patent hakkına tecavüz
Tescilli bir markayla aynı ya da karıştırılma ihtimali doğuracak kadar benzer bir işaretin, izin alınmadan aynı ya da benzer mal veya hizmetlerde kullanılması marka hakkına tecavüz oluşturur. Hak sahibi; tecavüzün tespitini, önlenmesini, durdurulmasını, maddi ve manevi tazminatı ve tecavüz konusu ürünlere el konulmasını mahkemeden isteyebilir.
Dava sürecinde ürünlerin piyasadan çekilmesi ya da satışın durdurulması gibi tedbirler istenebilir. Tecavüz konusu ürünlerin bulunduğu yerde delil tespiti yapılması, kâr kaybının hesabı bakımından önemlidir.
Eser sahipliği ve telif hakkı
Fikir ve sanat eserleri herhangi bir tescile gerek olmaksızın, yaratıldıkları anda korunmaya başlar. Eser sahibinin izni alınmadan eserin çoğaltılması, yayılması, işlenmesi ya da internet üzerinden umuma iletilmesi hak ihlalidir. Fotoğraflar, yazılar, yazılımlar, tasarımlar ve müzik eserleri uygulamada en sık ihlal edilen eserlerdir.
İzin alınmadan eseri kullanılan hak sahibi, sözleşme yapılmış olsaydı isteyebileceği bedelin ya da kanunda belirtilen ölçütlere göre belirlenecek bedelin üç katına kadar tazminat isteyebilir. Eser sahipliğini gösteren ham dosyalar, ilk yayın kayıtları ve yaratım tarihine ilişkin belgeler bu davalarda belirleyicidir.
İlk adımlar
- Marka ya da tasarımınızı ilk kullandığınız tarihi gösteren fatura, katalog ve yayınları bir araya getirin.
- Bültende yayımlanan bir marka başvurusuna itiraz süresi, yayım tarihinden itibaren iki aydır.
- İzinsiz kullanımı gösteren ürün, ilan ve internet sayfalarını tarihli olarak belgeleyin.
Sık sorulan sorular
Markama benzeyen bir başvuruyu nasıl fark ederim?
Başvurular Resmî Marka Bülteninde yayımlanır ve itiraz süresi yayımdan itibaren iki aydır. Bu nedenle tescilli markası olan şirketlerin bülteni düzenli olarak izlemesi yararlıdır.
Kurumun kararına karşı hangi mahkemede dava açılır?
Türk Patent ve Marka Kurumunun Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında aldığı kararlara karşı davalarda görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir.
İnternette paylaştığım fotoğrafı herkes kullanabilir mi?
Hayır. Bir fotoğrafın internette herkesin erişimine açık olması, onu izinsiz kullanma hakkı vermez. Fotoğrafı izinsiz kullanılan eser sahibi ihlalin durdurulmasını ve tazminat isteyebilir.


