Ağır Ceza ve Ceza
Yargıtay’da Temyiz: Dosya Ankara’ya Gittikten Sonra Neler Olur?
Hangi kararların temyiz edilebildiği, hukuk ve ceza davalarında temyiz süreleri, temyiz dilekçesinin içeriği, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının tebliğnamesi, bozma ve onama kararlarının sonuçları.
Kısaca
- Hukuk davalarında temyiz süresi, kararın tebliğinden itibaren bir aydır; parasal sınırın altındaki kararlar kesindir.
- Ceza davalarında temyiz süresi, hükmün açıklanmasından ya da tebliğinden itibaren iki haftadır.
- Yargıtay kural olarak hukuki denetim yapar; yeni delil toplamaz ve maddi olayı yeniden kurmaz.
İstinaf incelemesinin de aleyhe sonuçlanması hâlinde, kanunun izin verdiği dosyalarda son adres Ankara’daki Yargıtay’dır. Yargıtay; hukuk ve ceza daireleri, Hukuk Genel Kurulu, Ceza Genel Kurulu ve İçtihadı Birleştirme Kurulu ile çalışır. Dosyanın Yargıtay’a gönderilmesiyle başlayan süreç, tarafların doğrudan katılmadığı ancak sonucu belirleyen bir aşamadır. Bu nedenle temyiz başvurusunun içeriği ve zamanlaması büyük önem taşır.
Hangi kararlar temyiz edilebilir?
Bugünkü sistemde ilk derece mahkemesi kararları önce bölge adliye mahkemesinde istinaf yoluyla incelenir. Yargıtay’a ise bölge adliye mahkemesinin kanunda sayılan nihai kararları gelir. Hukuk davalarında, her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenen parasal sınırın altında kalan kararlar kesindir. Ceza davalarında ise kanun, belirli bir miktarın altındaki hapis cezalarına ve bazı suç tiplerine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararlarını kesin saymıştır.
Bu nedenle istinaf kararı tebliğ edildiğinde, önce kararın temyize açık olup olmadığı kontrol edilmelidir. Kesin bir karara karşı yapılan temyiz başvurusu reddedilir; bu durumda varsa Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gibi diğer yollar değerlendirilir.
Temyiz süreleri
Hukuk davalarında temyiz süresi, kararın taraflara tebliğinden itibaren bir aydır. Ceza davalarında ise süre, hükmün açıklanmasından, açıklama sanığın yokluğunda yapılmışsa tebliğinden itibaren iki haftadır. Elektronik tebligatla yapılan tebliğlerde, iletinin adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonu tebliğ tarihi sayılır. Yasal süre hesaplama aracı son günü gösterir.
Temyiz dilekçesi nasıl hazırlanmalı?
Temyiz, kararın hukuka aykırılığı nedeniyle yapılır. Hukuka aykırılık; bir hukuk kuralının uygulanmaması ya da yanlış uygulanması, usul kurallarının ihlali veya delillerin hukuka aykırı biçimde değerlendirilmesidir. Dilekçede kararın hangi bölümüne neden karşı çıkıldığı, hangi kuralın ihlal edildiği ve bu ihlalin sonuca nasıl etki ettiği açık ve düzenli biçimde anlatılmalıdır.
Ceza davalarında kanun bazı hukuka aykırılıkları mutlak bozma nedeni olarak sayar: mahkemenin kanuna uygun kurulmamış olması, duruşmada bulunması zorunlu kişilerin yokluğunda duruşma yapılması, kararın gerekçe içermemesi ve savunma hakkının sınırlandırılması bunlar arasındadır. Bu durumlar dilekçede özellikle vurgulanmalıdır.
Yargıtay’da inceleme nasıl yapılır?
Ceza dosyaları önce Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir; Başsavcılık, dosya hakkındaki görüşünü içeren tebliğnameyi hazırlar. Tebliğname taraflara bildirilir ve taraflar bir hafta içinde yazılı cevap verebilir. Hukuk dosyaları ise doğrudan ilgili hukuk dairesine gönderilir.
İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır. On yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin ceza hükümlerinde Yargıtay, uygun görürse incelemeyi duruşmalı yapabilir. Dosyanın hangi dairede olduğu ve inceleme aşaması UYAP üzerinden izlenebilir.
Onama, bozma ve sonrası
Yargıtay kararı hukuka uygun bulursa onar ve karar kesinleşir. Hukuka aykırı bulursa bozar; dosya yeniden yargılama için ilgili mahkemeye gönderilir. Bozmadan sonra mahkeme bozma kararına uyabilir ya da kanunun izin verdiği hâllerde önceki kararında direnebilir. Direnme kararları Yargıtay Hukuk ya da Ceza Genel Kurulunda incelenir.
Karar kesinleştikten sonra, temel bir hakkın ihlal edildiği iddiası varsa otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Bu yol bireysel başvuru rehberinde anlatılmıştır.
Sık sorulan sorular
Yargıtay’a yeni delil sunabilir miyim?
Kural olarak hayır. Yargıtay hukuki denetim yapar; delillerin ilk derece ve istinaf aşamasında eksiksiz sunulması gerekir.
Yargıtay incelemesi ne kadar sürer?
Dairenin iş yüküne ve dosyanın niteliğine göre değişir; tutuklu ceza dosyaları öncelikle incelenir. Kesin bir süre öngörülemez.
Temyiz, ceza hükmünün infazını durdurur mu?
Ceza davalarında hüküm kesinleşmeden infaz edilmez; temyiz süresi içinde başvuru yapılması hükmün kesinleşmesini önler. Hukuk davalarında ise temyizin icrayı durdurması için kanunda öngörülen hâllerde teminat gösterilmesi gerekebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


