İçeriğe geç
0 (536) 993 09 56

İdare Hukuku

Kamu Görevlisine Verilen Disiplin Cezasına Karşı Dava: Savunma Hakkı, Zamanaşımı ve Ölçülülük

Devlet memurlarına verilen disiplin cezalarının türleri, soruşturmanın süreleri, savunma hakkı, disiplin kurulunun yetkisi ve cezaya karşı altmış gün içinde açılacak iptal davasında mahkemenin incelediği noktalar.

Av. Şadi SırkıntıAvukat · Kurucu 3 dk okuma

Kısaca

  • Savunması alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için verilen süre yedi günden az olamaz.
  • Disiplin soruşturmasının başlatılması ve cezanın verilmesi kanundaki zamanaşımı sürelerine bağlıdır.
  • Disiplin cezalarına karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

Disiplin cezası, kamu görevlisinin özlük dosyasına işlenen, terfi ve atamalarını etkileyebilen ve bazı durumlarda meslekten çıkarılmasına kadar varan bir yaptırımdır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, cezaların türlerini, hangi eylemlere hangi cezanın verileceğini ve izlenecek usulü ayrıntılı biçimde düzenler. Usule uyulmadan ya da eylemle orantısız biçimde verilen cezalar idari yargıda iptal edilebilir.

Disiplin cezalarının türleri

Devlet memurlarına verilebilecek cezalar; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma şeklindedir. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirlerince; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirce; devlet memurluğundan çıkarma cezası ise yüksek disiplin kurulunun kararıyla verilir.

Cezanın yetkili makam tarafından verilmemesi, doğrudan iptal sebebidir. Örneğin disiplin kurulu kararı alınması gereken kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının kurul kararı olmadan verilmesi yetki yönünden hukuka aykırıdır.

Savunma hakkı

Memura isnat edilen hususlar hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Savunma için verilecek süre, savunma istem yazısının tebliğinden itibaren yedi günden az olamaz. Savunma istem yazısında suçlamanın hangi eylem ve tarihe ilişkin olduğu açıkça belirtilmelidir; genel ve belirsiz ifadelerle yapılan çağrılar, savunma hakkının etkin kullanılmasını engeller.

Süresi içinde savunma vermeyen memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. Bu nedenle savunma istem yazısı geldiğinde, olaylara ilişkin belgelerin ve tanıkların belirlenerek ayrıntılı bir savunma hazırlanması önemlidir.

Zamanaşımı

Disiplin cezasını gerektiren eylemin öğrenilmesinden itibaren uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay, devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmaması hâlinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Ayrıca eylemin işlendiği tarihten itibaren en geç iki yıl içinde disiplin cezası verilmesi gerekir.

Mahkemeler, bu sürelere uyulup uyulmadığını resen inceler. Soruşturmanın hangi tarihte başlatıldığı ve eylemin disiplin amirince ne zaman öğrenildiği, dosyadaki yazışmalardan dikkatle çıkarılmalıdır.

Mahkemenin incelediği noktalar

  • Eylemin sübutu: Cezaya konu eylemin gerçekten işlenip işlenmediği, soruşturma raporu ve delillerle ortaya konmuş mu?
  • Eylem ile ceza arasındaki uyum: Eylem, kanunda hangi cezayı gerektiren fiil olarak tanımlanmış? Daha ağır bir cezanın karşılığı olarak yorumlanmış mı?
  • Ölçülülük ve eşitlik: Benzer eylemler için başka görevlilere farklı cezalar verilmiş mi? Memurun önceki hizmetleri değerlendirilmiş mi?
  • Usul: Soruşturmacının tarafsızlığı, tanıkların dinlenmesi ve savunma hakkının tanınması.

Dava süresi ve sicilden silinme

Disiplin cezalarına karşı dava açma süresi, cezanın tebliğinden itibaren altmış gündür. Uyarma ve kınama cezaları dâhil bütün disiplin cezalarına karşı yargı yolu açıktır. Dava devam ederken, cezanın terfi ya da atama işlemlerine etkisi bakımından yürütmenin durdurulması da istenebilir.

Devlet memurluğundan çıkarma dışındaki cezalar, kanunda belirtilen sürelerin geçmesinden sonra ve bu sürelerde başka ceza alınmamış olması koşuluyla, memurun başvurusu üzerine özlük dosyasından silinebilir.

Sık sorulan sorular

Ceza davasında beraat ettim; disiplin cezası da kalkar mı?

Disiplin hukuku ceza hukukundan bağımsızdır; beraat kararı disiplin cezasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak eylemin hiç işlenmediğinin ceza mahkemesince tespit edilmesi, disiplin cezasına karşı davada önemli bir delil olabilir.

Sözleşmeli personel de dava açabilir mi?

Evet. Sözleşmeli personele uygulanan disiplin ve sözleşme feshi işlemlerine karşı da idari yargı yolu açıktır; uygulanacak hükümler personelin statüsüne göre değişir.

Sadece uyarma cezası aldım, dava açmaya değer mi?

Uyarma cezası da özlük dosyasına işlenir ve ilerideki cezaların tayininde, terfi ve görevde yükselme süreçlerinde dikkate alınabilir. Bu nedenle dava açılıp açılmayacağı, cezanın gelecekteki etkileri de düşünülerek değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla, yüz yüze ya da çevrim içi yapılır. Büro Ankara’dadır; Türkiye’nin her yerindeki yargı mercilerinde dosya takip edilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi