Boşanma ve Aile
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Nelere Dikkat Edilmeli?
Anlaşmalı boşanmanın koşulları, protokolde mutlaka yer alması gereken başlıklar, velayet ve kişisel ilişki, nafaka, mal paylaşımı ve ileride uyuşmazlık çıkmaması için açık yazım.
Kısaca
- Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Hâkim tarafları bizzat dinler; protokolü çocukların ve tarafların menfaatine uygun bulmalıdır.
- Protokoldeki eksik ya da belirsiz hükümler, boşanmadan sonra yeni davalara yol açabilir.
Eşlerin boşanma ve sonuçları konusunda uzlaşması, hem süreci kısaltır hem de çocuklar için daha sağlıklı bir geçiş sağlar. Anlaşmalı boşanmanın temeli, tarafların imzaladığı protokoldür. Protokol, yalnızca boşanma kararı için değil, boşanmadan sonraki yıllarda tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyen bir belge olarak da önem taşır.
Anlaşmalı boşanmanın koşulları
Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilir. Ancak bunun için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında tarafların kabul edeceği düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Bu nedenle taraflardan biri duruşmaya gelmezse ya da duruşmada protokolün bir hükmüne itiraz ederse anlaşmalı boşanma kararı verilemez; dava çekişmeli olarak devam edebilir.
Protokolde yer alması gereken başlıklar
- Velayet: Ortak çocukların velayetinin hangi eşe bırakılacağı.
- Kişisel ilişki: Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla hangi günlerde, hangi saatlerde ve nerede görüşeceği; bayramlar, yaz tatili ve doğum günleri.
- İştirak nafakası: Çocuk için ödenecek aylık tutar, ödeme günü, hangi hesaba yatırılacağı ve her yıl nasıl artırılacağı.
- Yoksulluk nafakası: Talep ediliyorsa tutarı ve artış yöntemi; talep edilmiyorsa bu durumun açıkça yazılması.
- Maddi ve manevi tazminat: Ödenecekse tutarı ve vadesi; ödenmeyecekse karşılıklı olarak talep edilmediği.
- Mal rejiminin tasfiyesi: Taşınmazların, araçların, banka hesaplarının ve kredilerin nasıl paylaşılacağı.
- Ev eşyası ve kişisel eşyalar: Hangi eşyanın kimde kalacağı.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti: Kim tarafından karşılanacağı.
Belirsizliklerden kaçınmak
“Çocuk babasıyla uygun zamanlarda görüşür” ya da “mallar adil biçimde paylaşılacaktır” gibi genel ifadeler, boşanmadan sonra uygulanamaz ve yeni davalara yol açar. Kişisel ilişki günleri ve saatleri, teslim yeri, nafakanın artış ölçütü (örneğin her yıl üretici fiyat endeksindeki artış oranı) ve taşınmazların devir tarihleri açıkça yazılmalıdır.
Mal paylaşımına ilişkin hükümlerde, tarafların başka bir talepleri kalmadığının açıkça belirtilmesi ya da belirli konuların ayrıca dava edilebileceğinin kararlaştırılması, ileride mal rejiminin tasfiyesi davası açılıp açılamayacağı bakımından önemlidir.
Duruşma ve sonrası
Protokol eksiksiz hazırlanmışsa dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanır. Hâkim, çocukların ve tarafların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; taraflar bunları kabul ederse boşanmaya karar verilir. Karar, taraflara tebliğ edildikten ve kanun yolu süreleri geçtikten ya da taraflar kanun yolundan feragat ettikten sonra kesinleşir.
Boşanmadan sonra koşulların esaslı biçimde değişmesi hâlinde velayet ve nafakaya ilişkin hükümlerin değiştirilmesi istenebilir. Nafaka konusundaki ayrıntılar nafaka rehberinde anlatılmıştır.
Sık sorulan sorular
Eşlerden biri yurt dışındaysa anlaşmalı boşanma mümkün mü?
Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden, kural olarak her iki eşin de duruşmada hazır bulunması gerekir. Somut durumda uygulanabilecek yöntemler mahkemeye göre değişebilir.
Protokolü imzaladıktan sonra vazgeçebilir miyim?
Boşanma kararı verilmeden önce taraflar duruşmada protokole ilişkin iradelerini değiştirebilir. Bu durumda anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Anlaşmalı boşanmada avukat zorunlu mu?
Hayır; ancak protokolün eksiksiz ve uygulanabilir biçimde hazırlanması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkları önlemek bakımından önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


