İçeriğe geç
0 (536) 993 09 56

İşçilik Alacakları

Fazla Çalışma, Yıllık İzin ve Diğer İşçilik Alacaklarının İspatı

Haftalık kırk beş saat sınırı ve fazla çalışma ücreti, yıllık izin süreleri ve izin ücreti, hafta tatili ve genel tatil, bordro, puantaj, tanık ve banka kayıtlarıyla ispat.

Av. Şadi SırkıntıAvukat · Kurucu 3 dk okuma

Kısaca

  • Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır; her saat için ücret yüzde elli zamlı ödenir.
  • Sözleşme sona erdiğinde kullanılmayan yıllık izinlerin ücreti işçiye ödenir.
  • Bu alacakların ispatında bordro, puantaj, giriş-çıkış kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.

Kıdem ve ihbar tazminatının yanında, iş sözleşmesi boyunca ödenmeyen fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücretleri de işçilik alacaklarının önemli bir bölümünü oluşturur. Bu alacaklar çoğu zaman yıllara yayılır ve yüksek tutarlara ulaşabilir. Ancak ispatları, tazminatlara göre daha güçtür ve ayrıntılı bir delil çalışması gerektirir.

Fazla çalışma

Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırk beş saattir. Bu sınırı aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saat için ödenecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesiyle bulunur. İşçi isterse fazla çalışma karşılığında serbest zaman da kullanabilir. Fazla çalışmanın toplam süresi yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamaz.

Gece çalışmaları, günde yedi buçuk saati geçemez; bu sınırı aşan gece çalışmaları ayrıca değerlendirilir. Vardiya düzeni, ara dinlenmeleri ve hafta tatili günü, hesaplamada dikkate alınan diğer unsurlardır.

Yıllık izin

İşyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi dâhil en az bir yıl çalışmış işçiye yıllık ücretli izin verilir. İzin süresi; hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlara on dört günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara yirmi günden, on beş yıl ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az olamaz. On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek izin süresi yirmi günden az olamaz.

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden ödenir. İzin kullandırıldığının ispatı işverene aittir; bunun için işçinin imzasını taşıyan izin belgeleri ya da izin defteri gerekir.

Hafta tatili ve genel tatil

Haftalık çalışma süresini tamamlayan işçiye, yedi günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme verilir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, çalışılan her gün için ayrıca bir günlük ücret ödenir. Bu günlerde çalışılıp çalışılmadığı, işyerinin niteliği ve tanık beyanlarıyla değerlendirilir.

İspat: hangi deliller kullanılır?

  • Bordrolar: İşçinin imzasını taşıyan ve fazla çalışma tahakkuku içeren bordrolar, ihtirazi kayıt konulmamışsa o aylar bakımından ödemenin yapıldığına karine oluşturabilir. Bordrodaki tutarın gerçek çalışmayı yansıtmadığı ise başka delillerle ispatlanabilir.
  • Puantaj ve giriş-çıkış kayıtları: Kartlı geçiş sistemleri, vardiya çizelgeleri ve işyeri yazışmaları en güçlü delillerdir.
  • Banka kayıtları: Bordroda gösterilenden farklı ödemeler, gerçek ücretin tespitinde önemlidir.
  • Tanıklar: Aynı dönemde aynı işyerinde çalışmış kişilerin beyanları; tercihen işverene karşı davası olmayan ya da çalışma koşullarını doğrudan bilen tanıklar.
  • Mesajlar ve e-postalar: Mesai dışında gönderilen iş talimatları ve vardiya grupları.

Arabuluculuk ve zamanaşımı

Bu alacaklar için de dava açmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Zamanaşımı süresi beş yıldır; iş sözleşmesi devam ederken de işlemeye başlar. Bu nedenle uzun süre çalışan işçilerin eski dönem alacakları zamanaşımına uğrayabilir. Kıdem ve ihbar tazminatına ilişkin ayrıntılar kıdem ve ihbar tazminatı rehberinde yer alır. İşçilik alacakları hesaplama aracı ile yaklaşık tutar görülebilir.

Sık sorulan sorular

Sözleşmede “fazla çalışma ücrete dâhildir” yazıyor; yine de isteyebilir miyim?

Bu tür hükümler yalnızca yıllık iki yüz yetmiş saate kadar fazla çalışma bakımından geçerli sayılabilir; bunu aşan fazla çalışmalar için ücret istenebilir.

İşveren yıllık iznimi kullandırmadı; izin ücreti ne zaman ödenir?

Kullanılmayan yıllık izin ücreti, iş sözleşmesinin sona ermesiyle talep edilebilir hâle gelir ve son ücret üzerinden hesaplanır.

Tanığım hâlâ aynı işyerinde çalışıyor; tanıklık yapabilir mi?

Evet. Hâlen çalışan işçiler de tanık olarak dinlenebilir; mahkeme, tanıkların işverenle ilişkisini ve beyanlarının tutarlılığını birlikte değerlendirir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla, yüz yüze ya da çevrim içi yapılır. Büro Ankara’dadır; Türkiye’nin her yerindeki yargı mercilerinde dosya takip edilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi