İçeriğe geç
0 (536) 993 09 56

İşçilik Alacakları

Kıdem ve İhbar Tazminatı: Kimler Alır, Nasıl Hesaplanır, Hangi Sürede İstenir?

Kıdem tazminatına hak kazanma koşulları, işçinin haklı nedenle feshi, giydirilmiş ücret ve tavan, ihbar süreleri, arabuluculuk şartı ve beş yıllık zamanaşımı.

Av. Şadi SırkıntıAvukat · Kurucu 3 dk okuma

Kısaca

  • Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıl çalışma ve kanunda sayılan bir sona erme sebebi gerekir.
  • Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir; tazminat yasal tavanla sınırlıdır.
  • Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur; zamanaşımı beş yıldır.

İşten ayrılış, çoğu zaman yıllar boyunca biriken hakların hesaplandığı andır. Kıdem ve ihbar tazminatı aynı anda konuşulsa da ayrı koşullara bağlıdır; ödenip ödenmeyecekleri, ayrılığın kimin iradesiyle ve hangi gerekçeyle gerçekleştiğine göre değişir.

Kıdem tazminatına hak kazanma

Kıdem tazminatının ilk şartı, aynı işveren yanında en az bir yıllık çalışmadır. Bu süreyi dolduran işçi, ayrılık aşağıdaki sebeplerden birine dayanıyorsa tazminata hak kazanır:

  • İşveren tarafından, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları dışındaki bir sebeple feshedilmesi,
  • İşçi tarafından sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışları ya da zorlayıcı sebepler gibi haklı nedenlerle feshedilmesi,
  • Muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma,
  • Yaşlılık, emeklilik ya da malullük aylığı veya toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; gerekli sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurarak ayrılma,
  • Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sona erdirmesi,
  • İşçinin ölümü.

Ücretin ödenmemesi, fazla çalışma ücretlerinin verilmemesi, sigortasız ya da eksik bildirimle çalıştırma, işçinin haklı nedenle fesih sebeplerindendir. Bu durumda fesih bildiriminde haklı nedenin açıkça yazılması önemlidir.

Hesaplama

Kıdem tazminatı, işçinin her tam hizmet yılı için otuz günlük ücret tutarında ödenir; bir yıldan artan süreler için oranlı ödeme yapılır. Hesapta son brüt ücretin yanında yemek, yol, ikramiye ve düzenli ödenen diğer menfaatlerin de katıldığı giydirilmiş ücret esas alınır. Yıllık kıdem tazminatı, her dönem için belirlenen tavanı aşamaz; güncel tavan 73.729,87 TL TL’dir.

Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracı ile yaklaşık tutar görülebilir. Gerçek tutar, ücret bordroları ve SGK kayıtları üzerinden yapılacak hesapla belirlenir.

İhbar tazminatı

Süresi belirlenmemiş bir iş ilişkisini sona erdirmek isteyen işçi ya da işveren, fesihten önce karşı tarafı uyarmalı ve kanundaki bekleme süresine uymalıdır. Bu süreler kıdeme göre kademelidir: altı aydan az çalışmada iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar altı hafta, üç yıldan fazla çalışmada sekiz hafta. Bu sürelere uyulmadan yapılan fesihte, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir.

Haklı nedenle yapılan derhâl fesihlerde ihbar tazminatı söz konusu olmaz. İşçinin istifa ederken bildirim süresine uymaması hâlinde ise işveren, işçiden ihbar tazminatı isteyebilir.

Arabuluculuk ve zamanaşımı

Kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Başvuru, işçinin ya da işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanırsa son tutanak ilam niteliğindedir.

Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti ve diğer işçilik alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Fazla çalışma ve yıllık izin alacaklarına ilişkin ayrıntılar işçilik alacakları rehberinde anlatılmıştır.

Sık sorulan sorular

İşverenle anlaşarak ayrılırsam kıdem alabilir miyim?

İkale (bozma) sözleşmesiyle ayrılmada tarafların anlaşmasına göre ödemeler belirlenir. İşçinin bu yolla haklarından feragat etmesi hâlinde makul bir yarar sağlanıp sağlanmadığı değerlendirilir.

Taşeron değiştiğinde kıdem süresi sıfırlanır mı?

Aynı işyerinde farklı alt işverenler nezdinde kesintisiz çalışma hâlinde kıdem süresi bir bütün olarak değerlendirilebilir; asıl işverenin sorumluluğu da ayrıca incelenir.

Emeklilik için yaşı beklemeden ayrılırsam kıdem alabilir miyim?

Kanunda öngörülen sigortalılık süresi ve prim gün sayısını doldurmuş işçi, SGK’dan alacağı yazıyla yaş şartını beklemeden kıdem tazminatına hak kazanarak işten ayrılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla, yüz yüze ya da çevrim içi yapılır. Büro Ankara’dadır; Türkiye’nin her yerindeki yargı mercilerinde dosya takip edilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi