İçeriğe geç
0 (536) 993 09 56

Dijital Medya

İnternetteki İçeriği Kaldırtmak: Erişim Engeli, Anayasa Mahkemesi Kararı ve Güncel Yollar

Kişilik hakkı ihlallerinde erişim engelini düzenleyen 5651 sayılı Kanun m. 9’un iptali, özel hayatın gizliliği için yürürlükteki BTK yolu, genel hükümlere göre mahkemeden içerik kaldırma ve platform bildirimleri.

Av. Şadi SırkıntıAvukat · Kurucu 3 dk okuma

Kısaca

  • Kişilik hakkı ihlali nedeniyle erişim engelini düzenleyen 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi Anayasa Mahkemesince iptal edilmiştir.
  • Özel hayatın gizliliğini ihlal eden içerikler için BTK’ya doğrudan başvuru yolu (m. 9/A) yürürlüktedir.
  • Diğer kişilik hakkı ihlallerinde genel hükümlere göre mahkemeden içeriğin kaldırılması ve tedbir istenebilir.

Bir haber sitesinde yer alan gerçeğe aykırı bir iddia, bir forumda kişiyi aşağılayan bir başlık ya da izinsiz paylaşılan özel fotoğraflar… İnternetteki içerikler hızla çoğalır ve arama sonuçlarında yıllarca kalabilir. Bu nedenle kişilik haklarını zedeleyen bir içerikle karşılaşan kişinin hangi yolu, ne kadar sürede kullanabileceğini bilmesi önemlidir. Son yıllarda bu alandaki düzenlemeler önemli ölçüde değişmiştir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun’un 9. maddesi, uzun yıllar boyunca kişilik haklarını ihlal eden içerikler için sulh ceza hâkimliğinden hızlı biçimde erişim engeli kararı alınmasını sağlıyordu. Anayasa Mahkemesi, 11 Ekim 2023 tarihli kararıyla bu maddeyi iptal etmiş; iptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girmiştir.

Mahkeme, bu usulün çekişmesiz ve tarafların savunma imkânı bulunmadan işleyen yapısını, ifade ve basın özgürlüğü bakımından yeterli güvenceler içermediği gerekçesiyle Anayasa’ya aykırı bulmuştur. Bu nedenle bugün, kişilik hakkı ihlali iddiasıyla 9. maddeye dayanarak sulh ceza hâkimliğine başvurulması mümkün değildir.

Özel hayatın gizliliği: BTK’ya doğrudan başvuru

Kanun’un 9/A maddesi yürürlüktedir. İnternetteki bir yayın nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini ileri süren kişi, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanlığına doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteyebilir. Başvuruda içeriğin tam adresi (URL), hakkın hangi açılardan ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimlik bilgileri yer almalıdır; eksik talepler işleme konulmaz.

Erişim sağlayıcılar tedbiri en geç dört saat içinde uygular. Talepte bulunan kişi, talebini yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunar; hâkim kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar, aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Bu yol, yalnızca özel hayatın gizliliğine ilişkin içerikler için kullanılabilir; örneğin izinsiz paylaşılan özel görüntüler, sağlık bilgileri ya da aile hayatına ilişkin ayrıntılar.

Genel hükümler: mahkemeden içerik kaldırma

Hakaret, iftira, gerçeğe aykırı haber ya da itibarı zedeleyen paylaşımlar gibi diğer kişilik hakkı ihlallerinde, Türk Medeni Kanunu’nun kişiliği koruyan hükümlerine dayanılarak asliye hukuk mahkemesinde dava açılabilir. Bu davada saldırının durdurulması, içeriğin kaldırılması, hukuka aykırılığın tespiti ve kararın yayımlanması istenebilir. Ayrıca manevi tazminat talebi de ileri sürülebilir.

Dava sonuçlanıncaya kadar zararın büyümesini önlemek için mahkemeden ihtiyati tedbir olarak içeriğe erişimin geçici olarak engellenmesi istenebilir. Tedbir talebinde ihlalin yaklaşık olarak ispatlanması ve gecikme hâlinde ciddi bir zararın doğacağının gösterilmesi gerekir.

Platformlara başvuru

Türkiye’den günlük erişimi bir milyonu aşan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılar, Türkiye’de bir temsilci belirlemek ve kişilerin Kanun kapsamındaki başvurularını yanıtlamakla yükümlüdür. Platformların kendi bildirim ve itiraz araçları da, hukuki süreçlerle birlikte kullanılabilir. Başvuru numaraları ve verilen yanıtlar, sonraki aşamalarda delil olarak saklanmalıdır.

Delillerin korunması

İçerik silinebileceği için, başvurudan önce sayfanın tam adresi, yayım tarihi, paylaşan hesap ve içeriğin kendisi tarih ve saat görünecek biçimde kaydedilmelidir. Gerektiğinde içerik noter ya da bilirkişi aracılığıyla tespit ettirilebilir. Sosyal medyada hakaret ve tazminat konusundaki ayrıntılar için sosyal medyada hakaret rehberine bakılabilir.

Sık sorulan sorular

Arama motoru sonuçlarından da kaldırılabilir mi?

İçeriğin kaynağında kaldırılması ya da erişiminin engellenmesi, zamanla arama sonuçlarına da yansır. Arama motorlarının kendi kaldırma talep formları da ayrıca kullanılabilir.

Gerçek olan ama eski bir haber kaldırılabilir mi?

Uzun zaman önce yayımlanmış ve güncelliğini yitirmiş haberler bakımından kişinin unutulma hakkı ileri sürülebilir. Haberin kamu yararı taşıyıp taşımadığı, kişinin kamusal rolü ve geçen süre birlikte değerlendirilir.

Yurt dışındaki bir siteye karşı ne yapılabilir?

Türkiye’den erişimin engellenmesine ilişkin kararlar yurt dışı kaynaklı siteler için de uygulanabilir; ancak içeriğin kaynakta silinmesi, sitenin bağlı olduğu ülkenin hukukuna ve sitenin kendi politikalarına bağlıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.

Okumaya devam edin

İlgili makaleler

Tüm makaleler

İletişim

Görüşme için randevu

Görüşmeler randevuyla, yüz yüze ya da çevrim içi yapılır. Büro Ankara’dadır; Türkiye’nin her yerindeki yargı mercilerinde dosya takip edilir.

Görüşmeye gelmeden önce: hazırlık listesi