Ticaret Hukuku
Limited Şirkette Pay Devri, Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılma
Esas sermaye payının devrinin şekli ve genel kurul onayı, şirket sözleşmesindeki çıkma hakkı, haklı sebeple mahkemeden çıkma izni, ortağın çıkarılması ve ayrılma akçesi.
Kısaca
- Pay devri yazılı ve imzaları noterce onaylanmış bir sözleşmeyle yapılır; kural olarak genel kurulun onayı gerekir.
- Haklı sebeplerin varlığı hâlinde ortak, mahkemeden şirketten çıkmasına izin verilmesini isteyebilir.
- Ayrılan ortağa, payının gerçek değerine karşılık gelen ayrılma akçesi ödenir.
Limited şirketler, ortakları arasında kişisel güvene dayanan ve genellikle az sayıda ortakla kurulan şirketlerdir. Ortaklar arasındaki ilişki bozulduğunda ya da ortaklardan biri farklı bir yola girmek istediğinde, şirketten nasıl ayrılınacağı önemli bir sorun hâline gelir. Türk Ticaret Kanunu bu konuda pay devri, çıkma ve çıkarılma olmak üzere farklı yollar öngörür.
Pay devri
Esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlem, yazılı şekilde yapılmalı ve imzalar noterce onaylanmalıdır. Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse devrin geçerli olması için genel kurulun onayı gerekir; devir, onay verilinceye kadar hüküm doğurmaz. Genel kurul, bir sebep göstermeden onayı reddedebilir; ancak şirket sözleşmesi ret sebeplerini sınırlayabilir.
Devir onaylandıktan sonra pay defterine işlenir ve ticaret siciline tescil ettirilir. Devralan, şirkete karşı devirden önce doğmuş ek ödeme ve yan edim yükümlülüklerinden de sorumlu olabilir; bu nedenle devirden önce şirketin mali durumu incelenmelidir.
Şirket sözleşmesinde öngörülen çıkma hakkı
Şirket sözleşmesi, ortaklara şirketten çıkma hakkı tanıyabilir ve bu hakkın kullanılmasını belirli şartlara bağlayabilir. Bir ortak çıkma bildiriminde bulunduğunda, diğer ortaklar da bildirimden itibaren belirli bir süre içinde aynı şekilde çıkma bildiriminde bulunabilir. Bu nedenle şirket sözleşmesinin kuruluşta dikkatle hazırlanması, ilerideki ayrılma süreçlerini kolaylaştırır.
Haklı sebeple çıkma
Şirket sözleşmesinde çıkma hakkı öngörülmemiş olsa bile her ortak, haklı sebeplerin varlığı hâlinde mahkemeden şirketten çıkmasına izin verilmesini isteyebilir. Haklı sebep, ortağın şirkette kalmasının kendisinden beklenemeyeceği durumlardır: diğer ortakların şirketi sürekli olarak bilgi vermeden yönetmesi, kâr payı dağıtılmaması ve şirket varlıklarının ortaklardan biri lehine kullanılması gibi.
Dava sürerken davacı ortağın hakları bakımından mahkemeden geçici önlemler istenebilir. Mahkeme, çıkma izni verirse ayrılma akçesinin miktarını da belirler.
Ortağın çıkarılması
Şirket sözleşmesi, genel kurula belirli sebeplerin varlığı hâlinde bir ortağı şirketten çıkarma yetkisi verebilir. Ayrıca şirket, haklı sebeplerin varlığı hâlinde bir ortağın çıkarılmasını mahkemeden isteyebilir. Çıkarma kararına karşı ortak, genel kurul kararının iptali için dava açabilir.
Ayrılma akçesi
Şirketten ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine karşılık gelen bir ayrılma akçesi isteme hakkına sahiptir. Gerçek değer, şirketin kayıtlı değeri değil, varlıklarının ve faaliyetlerinin ekonomik değeri dikkate alınarak bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Şirket sözleşmesi ayrılma akçesini farklı biçimde düzenleyebilir.
Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklarda konusu para olan talepler bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurma şartı ayrıca değerlendirilmelidir. Genel kurul kararlarına karşı iptal davası süresi ise karar tarihinden itibaren üç aydır.
Sık sorulan sorular
Şirketten ayrılırsam vergi ve SGK borçlarından sorumlu olur muyum?
Limited şirket ortaklarının kamu borçlarından sorumluluğu, ortak oldukları dönemde doğan borçlar ve payları oranında ayrıca değerlendirilir; ayrılmadan önce şirketin borç durumu incelenmelidir.
Tek ortaklı limited şirkette pay devri nasıl yapılır?
Tek ortaklı şirkette de devir yazılı ve noter onaylı sözleşmeyle yapılır; genel kurul yetkisi tek ortak tarafından kullanılır ve karar yazılı olarak alınır.
Müdür olan ortak görevden alınabilir mi?
Genel kurul müdürleri her zaman görevden alabilir; ayrıca haklı sebeplerin varlığı hâlinde her ortak, müdürün yetkilerinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


