Tıbbi Malpraktis
Tıbbi Malpraktis: Özel ve Kamu Hastanesinde Tazminat Yolları
Hatalı tıbbi uygulama ile komplikasyon arasındaki fark, özel hastaneye karşı adli yargıda, kamu hastanesine karşı idari yargıda izlenecek yol, idareye ön başvuru süreleri, bilirkişi incelemesi ve tazminat kalemleri.
Kısaca
- Her kötü sonuç hekim hatası değildir; özen eksikliği ile komplikasyonun ayrımı tıbbi kayıtlar ve bilirkişiyle yapılır.
- Özel sağlık kuruluşlarına karşı adli yargıda, kamu hastanelerine karşı idari yargıda dava açılır.
- Kamu hastanelerinde dava açmadan önce, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde idareye başvurulmalıdır.
Bir ameliyattan sonra ortaya çıkan kalıcı bir hasar, geç konulan bir tanı ya da yanlış uygulanan bir ilaç; hastanın ve yakınlarının hayatını derinden etkiler. Bu tür olaylarda ilk soru, ortaya çıkan zararın tıbbi bir hatadan mı yoksa tüm özene rağmen gerçekleşebilen bir komplikasyondan mı kaynaklandığıdır. Hukuki süreç, bu sorunun cevabına ve tedavinin nerede yapıldığına göre şekillenir.
Malpraktis ve komplikasyon
Hekim, tedavinin sonucunu garanti etmez; ancak tanı ve tedavi sırasında tıp biliminin kabul ettiği kurallara uygun ve özenli davranmakla yükümlüdür. Gerekli tetkiklerin yapılmaması, belirtilerin değerlendirilmemesi, ameliyat tekniğinin yanlış uygulanması, ameliyat sonrası takibin yetersiz kalması ya da yanlış ilaç verilmesi özen yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilebilir.
Komplikasyon ise tüm özen gösterilmesine rağmen ortaya çıkabilen ve tıbben öngörülebilen bir istenmeyen sonuçtur. Komplikasyonun gerçekleşmesi tek başına sorumluluk doğurmaz; ancak komplikasyonun zamanında fark edilmemesi ya da gereği gibi tedavi edilmemesi ayrı bir kusur oluşturabilir. Hastanın bu risk hakkında önceden bilgilendirilip bilgilendirilmediği de ayrıca incelenir.
Özel hastane: adli yargı
Özel hastane, poliklinik ya da muayenehaneyle hasta arasındaki ilişki, hizmet karşılığı yapılan bir sözleşme ilişkisidir ve vekâlet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Vekil, üstlendiği işi özenle yürütmekle yükümlü olduğundan, hekim ve kuruluş özen borcuna aykırılıktan doğan zararlardan sorumludur. Kuruluş, çalıştırdığı hekimin kusurundan da sorumlu tutulur.
Bu davalar adli yargıda görülür. Yargıtay uygulamasında, özel sağlık kuruluşlarına karşı açılan tazminat davalarında çoğunlukla tüketici mahkemelerinin görevli olduğu kabul edilmektedir. Davaların zamanaşımı, dayanılan sorumluluk sebebine göre değişebildiğinden, zararın öğrenildiği tarihin belgelenmesi ve vakit kaybedilmemesi önemlidir.
Kamu hastanesi: idareye başvuru ve tam yargı davası
Devlet hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ve kamu üniversitesi hastanelerinde görev yapan hekimlerin hizmet sırasında verdiği zararlar hizmet kusuru olarak idareye yüklenir. Dava hekime değil, ilgili idareye karşı ve idare mahkemesinde açılır.
Dava açmadan önce, zararın yazılı bildirim üzerine ya da başka yolla öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurularak zararın giderilmesi istenmelidir. İdare isteği reddederse ya da otuz gün içinde yanıt vermezse, dava açma süresi içinde tam yargı davası açılır. Bu ön başvuru şartı ve süreleri, kamu hastanelerindeki dosyalarda en sık hata yapılan noktadır.
İspat: tıbbi kayıtlar ve bilirkişi
Malpraktis dosyasının temeli tıbbi kayıtlardır: epikriz, ameliyat ve anestezi notları, hemşire gözlem formları, onam formları, tahlil ve görüntüleme sonuçları. Hasta bu kayıtların suretlerini isteme hakkına sahiptir. Kayıtların eksiksiz alınması ve tarih sırasına konulması, sonraki her adımın dayanağıdır.
Mahkeme, tıbbi uygulamanın kurallara uygun olup olmadığını Adli Tıp Kurumu ya da üniversite hastanelerinden oluşturulan bilirkişi kurulları aracılığıyla inceletir. Raporun hekim ve kuruluşun kusur oranını açıkça belirlemesi, tıbbi literatüre dayanması ve dosyadaki tüm kayıtları değerlendirmesi gerekir. Eksik ya da çelişkili raporlara karşı süresi içinde itiraz edilmesi, gerektiğinde farklı bir kuruldan rapor istenmesi sonucu doğrudan etkiler.
Tazminat kalemleri
- Tedavi giderleri: Hatanın giderilmesi için yapılan ek ameliyat, ilaç, fizik tedavi ve bakım masrafları.
- Kazanç kaybı ve çalışma gücünün kaybı: Geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle uğranılan kayıplar; aktüerya hesabıyla belirlenir.
- Destekten yoksun kalma: Hastanın vefatı hâlinde, desteğinden yoksun kalan yakınların zararı.
- Manevi tazminat: Hastanın ve ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde yakınlarının duyduğu acı ve elem için.
Sık sorulan sorular
Ceza şikâyeti ile tazminat davası birlikte yürütülebilir mi?
Evet. Taksirle yaralama ya da öldürme suçu için yapılan şikâyet ve ceza yargılaması, tazminat davasından bağımsızdır. Ceza dosyasında alınan bilirkişi raporları tazminat davasında da delil olarak kullanılabilir.
Devlet hastanesindeki hekime doğrudan dava açabilir miyim?
Hayır. Kamu görevlisinin görevi sırasında verdiği zarar için dava idareye karşı açılır; idare, tazminatı ödedikten sonra kusurlu görevliye rücu edebilir.
Estetik ameliyatlarda sorumluluk farklı mıdır?
Estetik müdahalelerde tedavi zorunluluğu çoğu zaman bulunmadığından hastanın bilgilendirilmesi daha kapsamlı olmalıdır; vaat edilen sonuç ile elde edilen sonuç arasındaki fark da değerlendirmede dikkate alınır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


