Sigorta Hukuku
Trafik Kazasında Değer Kaybı ve Sigorta Tahkim Komisyonu
Araç değer kaybının kapsamı ve hesaplanması, kusur oranının etkisi, sigorta şirketine yazılı başvuru ve on beş günlük süre, Sigorta Tahkim Komisyonu ile mahkeme arasında seçim ve zamanaşımı.
Kısaca
- Kazada aracı zarar gören ve kusuru bulunmayan ya da az olan taraf, onarım bedelinin yanında değer kaybını da isteyebilir.
- Dava ya da tahkimden önce karşı tarafın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalıdır.
- Şirket on beş gün içinde ödeme yapmaz ya da talebi reddederse dava açılabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna gidilebilir.
Bir trafik kazasında aracınız ne kadar iyi onarılırsa onarılsın, ikinci el piyasasında hasar kaydı nedeniyle değeri düşer. Bu kayıp, yalnızca onarım bedeliyle karşılanmayan ayrı bir zarardır ve değer kaybı olarak adlandırılır. Kusuru bulunmayan araç sahibi, bu zararı karşı tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasından talep edebilir.
Değer kaybı nasıl belirlenir?
Değer kaybı; aracın kazadan önceki piyasa değeri ile onarımdan sonraki piyasa değeri arasındaki fark olarak ifade edilebilir. Hesaplamada aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, daha önce hasar görüp görmediği, hasarın yeri ve büyüklüğü dikkate alınır. Kaporta ve boya işlemleri, şasi ve taşıyıcı aksamdaki hasarlar değer kaybını artırırken, yalnızca parça değişimi gerektiren küçük hasarlarda kayıp daha sınırlı olabilir.
Uyuşmazlık hâlinde değer kaybı, mahkeme ya da tahkim tarafından görevlendirilen bilirkişi tarafından, ikinci el piyasa koşulları dikkate alınarak belirlenir.
Kusur oranının etkisi
Sigorta şirketinin sorumluluğu, sigortalısının kusuru oranındadır. Kaza tespit tutanağında taraflardan birine tam kusur verilmişse diğer taraf zararının tamamını, kusur paylaşılmışsa kendi kusuru oranında indirilmiş tutarı isteyebilir. Tutanaktaki kusur değerlendirmesine katılınmıyorsa, kusur durumunun bilirkişi tarafından yeniden incelenmesi istenebilir. Bu nedenle kaza yerinde fotoğraf çekilmesi, varsa kamera kayıtlarının ve tanıkların bilgilerinin alınması önemlidir.
Sigorta şirketine başvuru
Zarar gören, dava açmadan ya da tahkime başvurmadan önce karşı tarafın sigorta şirketine yazılı olarak başvurmalıdır. Başvuruya kaza tespit tutanağı, ruhsat, ehliyet, hasar fotoğrafları, onarım faturası ya da ekspertiz raporu ve banka hesap bilgileri eklenir. Şirket, başvurudan itibaren on beş gün içinde ödeme yapmaz ya da talebi kısmen veya tamamen reddederse zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir.
Tahkim mi, mahkeme mi?
Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta şirketlerinin sisteme üye olduğu uyuşmazlıklarda başvurulabilen ve kural olarak mahkemeye göre daha kısa sürede sonuçlanan bir yoldur. Başvuruda şirkete yapılan başvurunun ve sonucunun belgelenmesi gerekir. Belirli tutarı aşmayan kararlar kesindir; daha yüksek tutarlarda hakem heyetine itiraz ve kanunda öngörülen kanun yolları açıktır.
Mahkeme yolu tercih edilirse, sigorta şirketine karşı açılacak davalarda uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuk şartı da ayrıca değerlendirilmelidir. Hangi yolun daha uygun olduğu; talep tutarı, delil durumu ve kusur tartışması dikkate alınarak belirlenir. Sigorta tahkim ücreti ve kanun yolu aracı ile ön bilgi alınabilir.
Zamanaşımı
Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. Kaza aynı zamanda bir suç oluşturuyorsa, ceza kanunlarında öngörülen daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır.
Sık sorulan sorular
Aracımı kendi kaskomla yaptırdım; değer kaybını yine de isteyebilir miyim?
Evet. Onarımın kasko tarafından karşılanması, değer kaybının karşı tarafın trafik sigortasından istenmesine engel değildir.
Eski model araçlarda da değer kaybı olur mu?
Aracın yaşı ve kilometresi arttıkça değer kaybı oranı düşebilir; ancak hasarın niteliğine göre eski araçlarda da değer kaybı söz konusu olabilir.
Tutanak tutmadan anlaştık; yine de başvurabilir miyim?
Maddi hasarlı kazalarda taraflarca doldurulan kaza tespit tutanağı esas alınır; tutanak yoksa kazanın ve kusurun başka delillerle ispatı gerekir. Bu nedenle tutanak düzenlenmesi önemlidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve yayımlandığı tarihteki mevzuata göre hazırlanmıştır. Her olayın kendine özgü koşulları farklı sonuçlar doğurabileceğinden, somut durumlar mevzuat ve güncel yargı kararları dikkate alınarak ayrıca değerlendirilmelidir.


